Gelişen teknoloji sayesinde insanlar yenilenemez enerji kaynaklarının yerine doğaya zarar vermemek için ondan yararlanıp çevre dostu olan yenilenebilir enerji elde etme yöntemlerini geliştirdiler. Buradaki asıl amaç tabi ki bunca yıldır doğaya verdiğimiz ve vermekte olduğumuz zararı hafifletmek ve de insanoğlu yaşamı için gerekli olan enerjiyi temin etmek. Geliştirilen ve verimliliği artırmak için üzerinde durulan birçok yöntem vardır. Bu örneklerden bir tanesi geçen yazımızda güneş enerjisinin elektrik enerjisine dönüşümünden kısaca bahsetmiştik. Bugün ise “Rüzgar enerjisinden nasıl, ne şekilde elektrik üretilir?”‘den bahsedeceğiz.

Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: white-windmill-1122164-1024x687.jpg

Rüzgar enerjisinden elektrik üretimini rüzgar türbini denen sistemler tarafından oluşturur. Sistemi tarif edersek; rüzgar enerjisinin rüzgar türbinlerindeki pervaneleri hareket ettirmesiyle, rüzgardaki kinetik enerji rotor ile mekanik enerjiye dönüşür ve daha sonra türbinlerin motorları hareket enerjisin elektrik enerjisine çevirir. Kısacası rüzgar türbinleri rüzgar enerjisin ilk önce mekanik sonra da elektrik enerjisine dönüştürür. Akabinde yeraltından çekilen kablolarla bu elektrik türbinlerden santrallere ve kullanım için dağıtılır.

Bu sistemin aşamalarını açıklayalım. İlk önce rüzgar; güneş ışınlarının yeryüzünün farklı bölgelerini farklı derecelerle ısıtması ile, bu karaların sulara göre daha çabuk ısınması daha çabuk soğuması ya da güneş ışınlarının dünyanın farklı bölgelerine farklı açılarla düşmesi de olabilir, oluşan basınç farkının etkisiyle havanın yüksek basınçtan alçak basınca akması olayına rüzgar adı verilmiştir.Blok ekle

Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: wyoming-85611_1920-3-1024x681.jpg

Rüzgar enerjisi tarihte birçok alan da kullanılmıştır. Buna örnek olarak gemilerin yelkenleriyle rüzgar sayesinde hareket etmesi ve eski zamanlarda yel değirmenlerinde buğdayın öğütülmesi işlevi için kullanılmıştır. Bu da rüzgar enerjisinin yenilenebilir enerjiler açısından birçok farklı kullanıma sahip olduğu göstermektedir.

Rüzgar türbinlerin yapısı ise, belki birçoğumuz internette veya televizyonda şekillerini görmüştür. Türbin genel olarak; kule, kanatlar, rotor, dişli kutusu, generatör ve elektrik elektronik elemanlardan oluşur. Tabi zamanla yeni biçim ve şekiller şeklinde birçok türbin çıkmıştır. Bunlar genel olarak dönme eksenlerine göre sınıflandırılmıştır. Yatay eksenli rüzgar türbinleri (YERT) ve dikey eksenli rüzgar türbinleri (DERT) diye.  

Rüzgar türbinlerinin yerleştirilmesiyle devam edersek. Türbinlerin yerleştirilmesi enerjinin elde edilmesi için çok önemli. Fakat yerleştirilmesinde karşılaşılan bazı sorunlar mevcut. Şöyle ki rüzgarın kullanılabilirliği bir tarafa yerleştirilen bölgenin maliyeti, oluşan çevresel doğal veya insanların tepkisi.

Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: wind-turbines-601332_1920-1024x683.jpg

(Bunlar; türbinler yüksek desibelde ses oluşturdukları için ses kirliliği, kuşların ölümü, büyük oldukları için oldukça geniş bir alan gerekliliği ve manyetik alanı etkileyebilme olasılığı), şehirlere ve santrallere ulaşımı. Haliyle bu sorunlar ve bu sorunları belirlemek rüzgar enerjisinden faydalanmak isteyen kimseler için birer engel olabilir.  Bu yüzden bu sorunları tespiti için rüzgar tarla tasarımcıları özel rüzgar enerji yazılımını kullanır.

Peki rüzgarın pervaneleri döndürmesiyle oluşan mekanik enerji nasıl rüzgar enerjisine dönüşüyor? Bunu ayrı bir sistem gibi açıklayalım. Türbinin üst tarafında bu konu için önemli olan iki bölümü açıklayacak olursak. Bunlardan birisi Rotor diğeri generatör’dür. Rotor; dişli kutunun ve pervanelerin yer aldığı bölümdür. Generatörü; bir diğer adı alternatör yaygın bilinen adı ise jeneratör daha başka bir tabirle elektrik üreteci. Adından da anlaşılacağı gibi elektrik üretimin sağlar. Tabi burada jeneratöre gelen mekanik enerjinin kaynağı farklı olabilir. Mekanik enerjiyi elektriğe çeviren asıl parça ise dinamo’dur. Dinamo; içerisindeki mıknatısın oluşturduğu manyetik alanın içerisinde bobinin dönmesiyle elektrik oluşur. Sonra oluşan elektrik aküler vasıtasıyla depolanır.

Bu görselin boş bir alt özelliği var; dosya ismi: Scout_moor_gearbox_rotor_shaft_and_brake_assembly-1.jpg

Son olarak rüzgar enerjisinin ve bu enerjiden elektrik üretiminden gelen noktadan bahsedecek olursak. Nasıl ki insanlar için gerekli enerjinin temini için diğer bütün yenilenebilir enerji kaynaklarına eğilim artıyorsa buna da artıyor. Bunu somut bir şekilde söyleyecek olursak bugün dünyada güçlü ülkeler olarak tanımladığımız ülkeler bu kaynağı çok kullanıyor ve her yıl yapılan yatırımlar artırılıyor. Türkiye’de ise 2019 yılında RES (rüzgar elektrik santralleri) ten elde edilen elektrik toplam üretilen elektriğin %7’sini kapsıyor. Bu oran bir önceki seneye göre artmış durumda.

Categories:

No responses yet

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir